یک دنباله دار تازه کشف شده، اخترشناسان را با پتانسیل تبدیل شدن به یک منظره فوق العاده در اوایل آوریل هیجان زده کرده است.
C/2026 A1 (MAPS) توسط تیمی متشکل از چهار ستاره شناس آماتور با یک تلسکوپ کنترل از راه دور در صحرای آتاکاما در 13 ژانویه مشاهده شد.
به سرعت مشخص شد که جسم تازه کشف شده عضوی از گروهی به نام دنباله دارهای خورشیدی کروتز است. اینها شامل بسیاری از درخشان ترین و دیدنی ترین دنباله دارهایی است که تاکنون دیده شده است.
ستاره دنباله دار MAPS در یک مدار شدید و بسیار کشیده به دور خورشید حرکت می کند و به سمت تاریخ آتشین با ستاره ما شیرجه می زند. در اوایل آوریل، این دنباله دار تنها از 120000 کیلومتری سطح خورشید عبور خواهد کرد.
اگر دنباله‌دار زنده بماند، می‌تواند به منظره‌ای تماشایی در آسمان عصر در اوایل آوریل تبدیل شود. حتی ممکن است در روز روشن و زمانی که به نزدیکترین نقطه به خورشید حرکت می‌کند قابل مشاهده باشد، مگر اینکه قبل از آن پوسیدگی داشته باشد.
بنابراین چه چیزی این عینک آفتابی را تا این حد هیجان انگیز می کند و چه چیزی می توانیم انتظار داشته باشیم؟
قطعات Megacomet
در طول 2000 سال گذشته، مجموعه ای از دنباله دارهای دیدنی آسمان ما را زیبا کرده اند. بدون هیاهو، آنها ظاهراً از ناکجاآباد ظاهر می شوند و به طرز قابل توجهی نزدیک به خورشید در آسمان می درخشند. برخی حتی آنقدر روشن می شوند که در روز روشن دیده شوند.
از نظر تاریخی، درخشان ترین دنباله دارها اغلب به عنوان “دنباله دارهای بزرگ” شناخته می شوند. دنباله دار بزرگ 1965 – C/1965 S1 (Ikeya-Seki) – درخشان ترین دنباله دار قرن بیستم بود. تنها یک ماه قبل از نزدیکترین نزدیک شدن به خورشید کشف شد و به روشنی ماه کامل شد و در طول روز به راحتی با چشم غیر مسلح قابل مشاهده بود.
دنباله دار بزرگ 1882، C/1882 R1، حتی چشمگیرتر بود. در درخشان‌ترین حالت خود، صد برابر روشن‌تر از ماه کامل بود و برای چندین ماه آسمان را خیره می‌کرد.
اکنون می دانیم که همه این دنباله دارهای درخشان دو هزاره گذشته – خانواده کروتز – منشأ مشترکی دارند. در مقطعی در گذشته (به طور بالقوه در قرن سوم یا چهارم قبل از میلاد)، یک هسته دنباله دار غول پیکر با قطر بیش از 100 کیلومتر به طور خطرناکی به سطح خورشید نزدیک شد. مدتی پس از این نزدیکی نزدیک، دور از خورشید، این دنباله دار به دو قطعه بزرگ تقسیم شد و قطعات کوچکتر زیادی را به بیرون پرتاب کرد.
چند صد سال بعد، در قرن سوم پس از میلاد، این قطعات در حین حرکت در مدار طولانی خود به دور خورشید بازگشتند. گزارش‌های مربوط به سال 363 بعد از میلاد نشان می‌دهد که حتی ممکن است چندین دنباله‌دار در روز روشن به طور همزمان با چشم غیر مسلح قابل مشاهده بوده باشند. این تکه های برگشتی دوباره تکه تکه می شوند.
در قرن یازدهم، دو قطعه بزرگ باقی مانده از ابر دنباله دار باستانی دوباره چرخیدند و به دنباله دارهای بزرگ 1106 و 1138 تبدیل شدند. یک بار دیگر، قطعات تکه تکه شدند – و محصولات این قطعات به عنوان مجموعه ای از دنباله دارها در دو قرن گذشته دیده می شدند.
ما به یک بزرگ نیاز داشتیم
امروزه، خانواده کروتز شامل تعداد زیادی دنباله دار کوچکتر است که در راه رسیدن به خورشید شکسته می شوند، و همچنین قطعات بزرگتری که می توانند نمایشی خارق العاده به نمایش بگذارند.
رصدخانه خورشیدی و هلیوسفری ناسا، SOHO، هزاران قطعه کروز را در طول سال‌ها مشاهده کرده است – کوه‌های یخی کوچک به عرض چند متر یا ده‌ها متر. تکه های بزرگتر کمتر نوسان می کنند.
جدیدترین انفجار خورشیدی بزرگتر کروتز در سال 2011 قابل مشاهده بود. این دنباله دار که توسط ستاره شناس کوئینزلند، تری لاوجوی کشف شد، به سختی از نزدیک شدن به خورشید جان سالم به در برد و در اواخر دسامبر 2011 به اندازه سیاره زهره درخشان شد.
بر اساس پیش‌بینی‌های زدنک سکانینا، ستاره‌شناس اهل چک-آمریکایی، در دهه‌های آینده می‌توانیم دو شراره خورشیدی بزرگ و شگفت‌انگیز را ببینیم که یکی از آنها احتمالاً در چند سال آینده خواهد رسید.
این دنباله دار خواهر و برادر دنباله دارهای بزرگ سال های 1965 و 1882 و قطعه ای از دنباله دار بزرگ است که توسط رصدگران چینی در سال 1138 مشاهده شد.
MAPS را در دنباله دار وارد کنید
همه اینها ما را به دنباله دار تازه کشف شده C/2026 A1 (MAPS) می رساند. این ستاره در مداری معمولی برای دنباله دارهای خورشیدی کروز حرکت می کند و در حال حاضر رکورددار است. در زمان کشف، دنباله دار MAPS از هر چرنده خورشیدی تازه کشف شده قبلی دورتر از خورشید بود.
این نشان می دهد که شاید بزرگتر از قطعه معمولی باشد – شاید.
دارنده قبلی این رکورد دنباله دار ایکیا-سکی در سال 1965 بود که معلوم شد درخشان ترین دنباله دار قرن بیستم است. با این حال، فناوری در 70 سال گذشته پیشرفت چشمگیری داشته است و بعید به نظر می رسد که هسته دنباله دار MAPS به بزرگی هسته ایکیا-سکی باشد. به نوبه خود، این امر باعث می شود که ستاره دنباله دار MAPS اینقدر درخشان باشد.
صرف نظر از این، این واقعیت که ما آن را خیلی زود گرفتیم به این معنی است که یا قطعه نسبتاً بزرگی از کروز است، یا در حال حاضر در حال طغیان است – در حال حاضر در حال تجزیه است. خوشبختانه، مشاهدات اخیر نشان می دهد که به طور پیوسته در حال روشن شدن است، که به نظریه قبلی اشاره دارد.
از دنباله دار جدید چه انتظاری باید داشت؟
به طور کلی، هنوز برای گفتن خیلی زود است. اگر – و اگر بزرگ باشد – این دنباله دار از نزدیکترین نزدیکی خود به خورشید (که به عنوان حضیض شناخته می شود) جان سالم به در ببرد، می تواند در اوایل تا اواسط آوریل نمایشی کاملاً به نمایش بگذارد.
اگر کنار هم نگه داشته شود، می تواند آنقدر روشن شود که در روز روشن دیده شود. حتی اگر این اتفاق نیفتد، فضاپیمای SOHO تصاویر بسیار خوبی از دنباله دار ارائه خواهد کرد.
در روزهای پس از حضیض، دنباله دار به سمت آسمان عصر حرکت می کند. با توجه به مدار آن، مانند تمام دنباله دارهای کروتز، دیدن آن از نیمکره جنوبی بسیار آسان تر خواهد بود.
مطالب مرتبط: دنباله‌دار بیگانه 3I/ATLAS نزدیکترین نزدیکترین فاصله خود را به زمین دارد
اگر دنباله‌داری تا حضیض زنده بماند و سپس با عبور از خورشید متلاشی شود، می‌تواند به طور ناگهانی و غیرمنتظره درخشان شود. بنابراین، جدایی دیرهنگام می تواند بهترین سناریو برای یک نمایش خیره کننده باشد.
در حال حاضر، ما تماشا می کنیم و منتظر هستیم.
جانتی هورنر، استاد (اخترفیزیک)، دانشگاه کوئینزلند جنوبی
این مقاله از The Conversation تحت مجوز Creative Commons بازنشر شده است. مقاله اصلی را بخوانید.
